#1971 Film


मैं मानव कौल की बहूत बडी फॅन हू . कुुुछ दिन पहले उनकी किताब पर लिखी उस पंक्तियों का दिल पर राज हुुुआ है। बहूत दूर कितना दुर होता है से लेकर अंतिमा तक का अंतिम सफर वाकई शानदार है ।
आज अनाजाने मैं मुझे मानव कौल की 1971 की इन्स्टा पर पोस्ट दिखी . मुझे तो आज तक ये भी नहीं पता था . मानव कौल लेखक होने के साथ साथ इतने अच्छे Actor भी है ।
इस फिल्म में मानव कौल के अलावा मनोज वाजपेयी ,पीयूष मिश्रा, दीपक डोबरियाल और रवि किशन जैसे अभिनेता हैं. फिल्म में सभी कलाकारों की एक्टिंग की खूब तारीफ हो रही है. बता दें कि ये फिल्म 2007 में रिलीज हुई थी. उस वक्त समीक्षकों ने बहुत सराहा था लेकिन फिल्म कई वजह से दर्शकों के बीच कायदे से नहीं पहुंच पाई थी.
इस मुव्ही की कुछ बाते सीधेतौर पर दिल को चुभती है । इंडियन होने का फर्क से अहसास दिलाती है ।

मुव्ही के इस Dialogue ने मुझे आखरी मैं रूलाया तो है पर वो अपने वतन पर मर मिटने की चिंगारी को अंदर से जलाया है ।

अभी पाकिस्तान मैं पंजाबी रहते है ??
.
.
.

  • हा रहते हैं
    .
    .
    और सिंधी ???
    .
    .
  • हा वो भी
    .
    .
    और अपने मुसलमान भाई तो रहते ही है
    .
    .
  • हा तो क्या हुआँ ??
    .
    .
    नहीं मैं सोच रहा था ये अपने हिंदुस्तान मैं भी रहते है
    .
    .
  • रहते है तो ??
    .
    .
    अबे तो फिर पाकिस्तान बनाया ही क्यूँ ??
    .
    .
    -गलती हो गयी आगे सें नहीं बनायेंगे !
    (Dialogue 1971)

निंदा फाजली की यह गझल इस मुव्ही को देखकर याद आयी,
दुश्मनी लाख सही ख़त्म न कीजे रिश्ता. दिल मिले या न मिले हाथ मिलाते रहिए ~

युट्यूब पर आप ये मुव्ही देख सकते है

मेल

खरंच काय अगाध आहे गं हे लेखन… प्रत्येकाच्या मनातले विचार ज्याला अचूक आणि प्रभावशाली फ्रेम मध्ये पकडता आले तो हा माणूस…
आणि स्त्रीच्या बाबतीत स्पर्शाचं असो की पुरुषांच्या बाबतीत अपेक्षांचे बाण असो. कुणीच यातून सुटत नाही. फक्त आपल्या रथात कृष्ण हवाच गं….

Vapurjhaa मधील आहे का?

मेल

काल मला पांथस्थ या शब्दावरून काहीतरी सुचत होतं.. मला कळतच नव्हतं की माझ्या मनात हा शब्द का घुमतोय.. तर आत्ता कळलं की ते तुझ्या कवितेवरून होतं…सांग कसं झालंय…
#विशालाक्षर
मी पांथस्थ..!
मनाचं बोट धरून कुठल्याशा विचारांच्या शोधात..देशातल्या संतांपासून ते पाश्चात्य तत्वज्ञांचे विचार इतके सुंदर आणि जड वाटले की, आभासी माध्यमात स्वतःचं वजन दाखवण्यासाठी सर्रास वापरून घेतले. माझे प्रतिष्ठेचे घोडे गंगेत न्हाऊन शुद्ध झाले बस.!
आयुष्याच्या कित्येक दुष्काळानंतरचा, तोच मी.. कोरडा..  अजूनही पांथस्थ… 
आताशा शोधतोय तत्वज्ञानाच्या आकाशात स्वतःचा असा पाणस्थ मेघ. त्याने धडधडत कोसळत राहावं मेंदूतून मनात आणि मनातून अंतःस्थ नेणिवेत. आजवरच्या शोधमोहिमेतली गंगोत्री तिथेच कुठेतरी गवसेल का?
वाचता वाचता आता एखादा तरी विचार जगावा म्हणतोय.
©विशाल पोतदार

5 june 2021 11:28

बिऱ्हाड

उगवत्या सुर्याची कोवळी किरणं
आणि रस्त्याच्या कडेला थाटलेला
संसार!
आता हातावरच्या पोटाला
बिनबुडाचे दिवस आले
होते नव्हते सारेच गेले
जगूनही मरणेच सोईचे झाले
तिथेच दोन झाडाच्या बुंध्याला
दोरीने बांधलेला पाळणा त्यांचा
मला आजही नजरेसमोर
हलताना दिसतो
झुलताना दिसतो
कुठला आला पंखा
झाडांच्या सावलीतच तो
जीव विसावतो
टेडी बिअरसाठी
कधी काळी इथे दुकानासमोर
किती गर्दी व्हायची
आता नामशेष झालेल्या गर्दीतून
ढुंकून माणसंही बघत नाहीत
अधन उकळत्या पाण्यात बघून
तिला प्रश्न पडतो
काय शिजवायचं
पोटाची खळगी भागवायची तरी कशी
म्हणून
तारेवरची कसरत चालते
कामाची तशी सोय राहिली नाही
डोळ्या खाली पडलेली
काळी वर्तुळे , अन् तिचा तो
सुकलेला चेहरा बघून
आधीची गिऱ्हाईकाला हसत हसत
टेडी दाखवणारी ती आठवते
मला मात्र ते टेडी दुरूनच आकर्षित करायचे
पण किंमत बघून मी घ्यायची कधी हिंमत
केली नाही
भावबाजी करणारे तै
आणि तिचा अट्टाहास पेटलेला
ती म्हणेल तेवढ्याच दामात विकायची
वस्तू ठेवून कुणाला माघारी पाठवताना
येईल दुसरे म्हणून तिला विश्वास असायचा
आता भाव ठरवायचा ही
हव्यास तिच्यात उरला नसावा
मातीला कोरड पडते
आज दुष्काळ मात्र मनाचा झाला
फाटलेल्या संसाराला
ठिंगळ लावता लावता
जन्म जातो आमचा
बसलेल्या ह्या जिंदगीला
उजाडू नको म्हणून
भाकरीच्या तुकड्यासाठी
तिळ तिळ तुटतो थकलेला देह हा
कुठे एसीची हवा
कुठे आलिशान मागण्या
गरिबीचे राजकारणही होऊ नये
इतकेच माफक सांगणे
सरकार नावाच्या आणि अनेक
राजकीय पक्षाला

दोस्तहो!

होईल का शांत

भुकेसाठी उफाळून आलेलं हे युद्ध??

मनाच्या कोपऱ्यात दडलेलं पान

वाऱ्याची मंद झुळूक येत पानापानात भिनते सळसळत पाने पलटतात.. कधीतरी वाचलेलं एक पान नकळत पुन्हा पुन्हा वाचावं वाटतं. का कुणास ठाव जणू त्या पानात आपलाच भुतकाळ आपल्याला डोकावतानआ दिसतो….
इतकं काय भावनाच्या अधीन व्हायचं, पुस्तकातल्या गोष्टीत इतकं पण गुंतून जायचं. निर्जीव तर असतात ही पुस्तक. मग निर्जीव गोष्टीना आपलंस का करायचं. पुढे काय होईल ह्यांची हुरूप असताना मागे वाचलेल्या फ्लॅशबॅक होणाऱ्या प्रसंगांनी अंतर्मुख व्हायचं!
भुरळ पाडतात पुस्तकं… नवी कोरी वाचताना जेवढी पानाचा गंध देत असली तेवढीच ती जुनी झाल्यावर मनातलाच एक भाग होऊन जातात.. किती तरी काळाने अवकाश मिळाल्यावर पुस्तकावरची धुळ झटकायला ती हातात पडली की, अक्षरक्षः पुर्ण पुस्तकातील प्रसंग गाडी ज्या वेगाने धावते त्या वेगाने मागे सरणारी झाडे, घरे निसटतात.. तशी सेम तशीच प्रत्येक मनावर बिंबवलेली स्मृती पलटाच्या नखशिखांतून धावत जातात प्रसंग पात्रांची प्रत्येक आठवण! कुठे लगाव होतो आपला त्याच्यात पण बिंबवलेल्या काही गोष्टी मनातून जाता जात नाही. ही जादू पुस्तकांची.
राखडी ढग एकत्र आल्यावर वाटतं आता पाऊस येणार… कोकिळाचं मंजुळ सूरांना आलेलं उधाण. टेबलावर जास्वंदी फुलासमोर चहाचा कप बाजूला ठेवलेलं गौरी देशपांडेच मुक्काम…मला माझ्या मुक्कामी घेऊन जाणारं!

विश दा चे मेल

कोम…
गॅलरीमध्ये बसलोय.. एक घार वाऱ्यावर पंख झेपावून नुसती तरंगतेय. दीड मिनिटं तरी अगदी पंख हलवले नाहीत तिने. किती सुंदर आहे ना हे.! कागददेखील उडताना पन्नासवेळा खालीवर होतो. ती किती भारी विहार करते. वाऱ्याचा आणि तिचा संवाद होत असेल का? 
आपल्याला चालता येतं म्हणून आपण चालणं इतकं एन्जॉय करत नाही. हे पक्षी मात्र विहार करत असतात. काही पक्षी (दयाळ, बगळे) कुत्रं मागे लागल्यासारखे भिरभिरत तर घार मात्र शास्त्रीय संगीतातील सूर लावल्याप्रमाणे एक ठेहराव घेऊन उडत राहते. मोर आणि कोकीळ मात्र कुठेतरी लपून सुंदर गाणं गुणगुणत राहतात. 

वेगळंच आणि गूढ आहे हे पक्षीजगत..!!
दादा…

19 Apr 2021, 7:05 pm

पांथस्थ

पांथस्थ

—-आणि तो पिंपळ,
अजूनही हिरवा आहे
मुळे घट्ट रोवून मातीशी
ध्यानस्थ समाधीच्या विसाव्यासाठी
सावली देत उभा आहे,
तो उभा आहे तुझी वाट बघत
पुन्हा एकदा
येशील तू धम्मपद सांगून जाशील तू
किती दशकाचा कल्लोळ
घटाकाला मोजतो तो
आता आश्रयाला त्यांच्या
फांदीवर पाखरचं येतात
जणू धम्मपद ऐकण्यासाठी तेच
टवकारलेले असतात डोळ्यांनी भिरभिरत
कान स्मृतींना उजाळा देत एकवटून

लुंबिनी, कुशीनगर
आठवत असावं तुला
ध्यानप्राप्ती नंतर दिलेलं पहिलं प्रवचनही
सारनाथ ते शोधतय तुला……
माणसाच्या गर्दीत हरवलेले शाल वृक्ष
आता दिसणार नाही नजरेने
तुझा विसावा
तुझे असणे
तुझी तिथेच असायची ना उसंत !

जंगलातून हद्दीपार केलेले
आदिवासी बांधवं
का कुणास ठाऊक
शहरात वस्ती करून नाही राहू शकत
आणि तेच, तेच खोट्या भुलथापांचे बळी ठरतात
कधी हत्तीच्या हत्येवरून
तर कधी वृक्षतोडीमुळे
त्यांच्या हातात पडलेल्या
हातकड्यांनी
मला आठवून जातो अंगुलीमाल
माझ्या मागे मागे चल म्हणून
तुच दिले होते ना त्याला संरक्षण
सारे गुन्हे फुंकून

शेवटचा रस्ता चुकला तरी चालताना
काळोखातूनच चालावे
अंधार वजा करून जगणे नाही इथे
सोबतीला मिणमिणत्या चंद्रप्रकाशात
जीवकासोबत भीतभीत जाणाऱ्या
अजातशत्रू सारखीच गत झालीय

माणूस वस्त्यांना हुंगणारा काळोख
कंदीलानेही जाता जात नाही
परतीचा मार्ग आधीच विसरलेलो आम्ही
तुझ्या त्या पाऊलखुणाच उरलेल्या
मार्ग दाखवतील
म्हणून फक्त तुला शरण जायचा
तेवढा विचार करतोय
आम्हाला ही घेऊन चल
घेऊन चल ना
त्या प्रज्ञास्थळी

ग्रंथाचे ओझे वाहने खूप झाले
स्व: मर्जीने बुद्ध बदलू पाहणाऱ्याने
हवे तसे तुला बदलले
हिनयान, महायान
तू पंथानी वाटला जावा!
तुझा धम्म मागे टाकून
खूप पुढे निघून गेलो

उत्तरेपासून दक्षिणेपर्यत
तुला पोहोचवले
चीन काय जापान काय
श्रीलंका, म्यानमार
विएतनामच्या बंदरातही
विझू नाही दिला तुझा प्रक्षोभ

देह झिजवून तू
प्रज्वलित केले असेल आम्हाला
एका नव्या क्रांतीकडे
नव्या प्रकाशाकडे
दिसतो आजही तुझा वारसा हक्क
पण दिसत नाही करुणेचा गंध

सिद्धार्था——

ह्रदयाच्या पोकळीतून
निळे राखडी मेघ धावताहेत
तुझ्या तांबूस तेजाची ज्योत
झळकतेय अपार अंतराने
दूरवरून तू काशाय वस्रात
हातात भिक्षा पात्र घेऊन येतांना दिसावा
आणि आणि ते
निद्रावस्थेतले
मी पाहिलेले स्वप्नच असावे!
कारण नश्वर देहाच्या सावल्या देखील
फिरकत नाहीत
जड पावलांनी पुसट व्हावी
तुझी करुण काया
आणि मनाला लाभो चिरकाल
शांती
माझे मौन तुला……

कवितेचे पान🌿

स्नेहल सोनटक्के

snehalsontakke9@gmail.com

मुली……

आभाळाच्या फांदीवरून तोडलेल्या ता-यांचे,
मुठीत कोळसे झाल्यावरही,
कुठेही मांडायचे नसतात प्रश्न-बिश्न…..
ढगांच्या पोतडीत आसवांचे थेंब लपवून,
विसरून जायच्या असतात कालच्या नोंदी…..!!

मनात बांधून ठेवलेल्या पुरचुंड्या उकलतांना,
आईचा पदर तरकटला..
तरी मागायचा नसतो बापाचा रुमाल…!

कधी वेड्यावाकड्या सावल्या बघून,
पाय लटपटायला लागले तरी..
धरायचा नसतो कोणाचाही हात…!
जिथे ओझं उतरवून ठेवलेलं असतं ना,
अगं.. तिथेच तर जन्मास येतात हे घातपात….!!

रोज बोललेलं ..
रोज ऐकलेलं…
एखादं कडवट सत्य,
चुकून माकून कधी आलंच पुढ्यात…
तर डोळे घट्ट मिटून घेशिल….!
अन् पापणीच्या आत सारं पुरवून,
तू पटकन सगळं विसरून जाशील…..!!

कधी आतमधले कल्लोळ असह्य झाले तर,
उशीच्या छातीला बिलगून रडून घे..
पण मागू नकोस खांदा कुण्या जिवलग सखीला…!
उद्या बिनबुडाचा बोभाटा झाला तर,
सगळ्यात पुढे तीच असेल हिणवायला…!!

आणि कधी चुकूनही,
गुंतवू नकोस कोणात जीव..
काळजाला पडलेली भोकं,
पाचर ठोकून बुजवता येत नसतात…!
अन् एकदा का या जाणिवा कोडग्या झाल्या की,
वेदना देखील वाकुल्या दाखवत हसतात….!!

मुली…
शक्य झालंच तर ,
पांघरून घेत चल मुकेपणाचं सोंग….
कारण आवाजाचा माग घेतल्यानंतरची सत्यता,
दर्दनाक असते फार……!!
म्हणून …
उगाच स्त्रीमुक्तीच्या बाता करत,
वेळ घालवू नकोस व्यर्थ…!
इथे कागदोपत्री निकाल होतो,
रिअँलिटीत काहीच होत नाही सार्थ ……!!

मुली…..

रंग….🌿

बांधावरच्या बाभळी खाली बसून
त्याच्या पाकिटातला
कॅटरिना कैफ चा फोटो पाहिला..
अन्…
मीही शाहरुख खान आवडत असल्याचं
सांगून टाकलेलं….!
तेव्हा तो म्हणाला….
तुझ्या सावळ्या कातडीवर
गोरेपणाचं कलम केलं,
की तू पण कॅटरिना कैफ सारखी दिसशील….!
आणि अनावधानानं..
काळजाचा ठोका चुकलाच नकळत…!!!

पण पुढच्याच ठोक्याला..
पापणीच्या डोहात..
धाडधाड कोसळून गेल्या…
गोरेपणाच्या काळवंडलेल्या कहाण्या…!!
नागो बुड्डयाच्या ओसरीत आश्रयाला आलेली,
लोकांच्या मनोरंजनाचं साधन बनलेली,
कापसाच्या कांतीची वेडसर गोकर्णा…
ऑटो पॉईंट वर मुलांनी छेड काढल्याने,
आईवडिलांनी कॉलेज बंद करून,
घरी बसवलेली सगुना…
उजळ रंगामुळे बिनहुंड्याने लग्न करून,
सासरी नेऊन जाळलेली चंदा….
अजूनही बापाच्या धाकानं,
अंगणातलं उन न बघितलेली नंदा….
त्याच्या प्रेमाला नाकारल्यानं,
भर दिवसा चौकात मारल्या गेलीली सुगंधा…

एकेक किस्सा म्हणजे….
जिवाची घालमेल …
आणि जिव्हारी वेदनांची आणीबाणी….!
तरीही प्रत्येक जाहिरातीत,
गोरेपणाचा डंभाचार मिरवणारी कहाणी ….!!

इतक्यात…
बाभळीच्या प्रत्येक काट्यांवर ,
अवतरून येतो एकेकीचा किस्सा ..
अन् कळत नाही नियतीला,
कोणत्या रंगाचा मागू हिस्सा….!

हे गोऱ्या रंगाचं काळं मळभ ,
कुजकट विचारसरणीतून काही केल्या जात नाही …
अन् बाभळी खालून चक्कर मारून आल्यापासून,
हल्ली शाहरुख खान स्वप्नात येत नाही….!!

पुरावा……

पुरावा

आणि….
उत्सुकतेपोटी एका क्षणी..
चिमणीच्या घरट्यातलं पिल्लू..
सगळ्यांची नजर चुकवून,
हातात घेऊन पाहिलं…!!
तसं …
खाऊ घेऊन परतलेल्या चिऊनं,
टोचून टोचून पिल्लू मारून टाकलं…

डोळ्यात पाणी घेऊन ,
सगळ्या भावंडांनी….
बाबांच्या पांढऱ्या रुमालात…..
कण्हेराच्या झाडाखाली ते पिलू पुरलं…!!
मग कित्येक दिवस…..
कण्हेराची पांढरी मऊसूत फुलं,
बाबांच्या रुमलासारखी दिसायची…..!!
अन्…
रात्री खिडकीच्या काचावर पडलेली,
कण्हेराची सावली बघून….
आम्हा भावंडांची अंथरुणं ओली व्हायची…!!
ते बघून आजी म्हणायची,
चूक केली आहेस,
शिक्षा तर मिळणारच…..!!!

काल…..
चिमणीच्या पिल्लासारखीच,
ताई बळी पडली म्हणे…..
कोणाच्यातरी असुरी वासनेचा…..!
पुराव्याअभावी गुन्हेगार मुक्त.
पेपरात बातमी होती…..!!

सकाळी गाडीतून उतरवलेला,
तिचा निर्जीव देह….
कण्हेराच्या झाडाखाली ठेवला होता..!
ताई ला रानात पुरतांना,
मी धावत जाऊन तिच्याजवळ,
बाबांचा रुमाल टाकला होता….!!
अन् छोटीनं त्या जागेवर,
कण्हेराचं कलम देखील लावलेलं…!!

आजी सांग ना …
आता त्यांचीही अंथरुणं भीतीनं ओली होऊन,
पोलिसांना गुन्हेगारांचा पत्ता कळेल ना…!
ताईला न्याय मिळेल ना….???

प्रेम…..


चार-दोन कवितांचे कडवे लिहून,
झिरमिळ्या थोबाडावर..
मच्छर मारून मैदान गाजवल्या चे भाव पेलत,
“माझं तुझ्यावर प्रेम आहे”च्या,
फोकनाड थापा मारणं सोपं असतं फार….!!

आईनं छातीशी लावून,
छाती फुगवून चालायची लायकी दिली,
याची जाणीव असती…
तर तिच्या खांद्यावरून सरकलेल्या ओढणीची,
तू इतकी चर्चाच केली नसती…..!!
तसं
डाव्या पायाला काळा दोरा बांधून,
अंधश्रद्धा निर्मूलनावर भाष्य करणारे डॉक्टर साहेब…
आणि तुझ्यात,
जास्त फरक वाटत नाही मला….!!

ओरबाडून मुठीत ठेवण्याच्या हव्यासाने
फुलत नसतो पारीजातक कधीच,
इतके तंत्रमंत्र जुळले,
की धरता येईल नेम….
पण चौकात दात विचकावत उभं राहून,
तिच्या कमनीय कमरेवर डोळा ठेवल्याने,
कुठे साध्य होते का प्रेम…..???

इथे
चंद्रही बाटवल्या गेला आहेच,
तिथेही डागांची मोजदाद नाही…!
म्हणून ही जिंदगी कुणाच्या,
फेकून मारलेल्या प्रेमाची मोताद नाही…!!

प्रियकर होण्याआधी…
छप्पन वेळा तुटलेल्या दिलावर एकदा,
बापाचं काळीज लावून बघ…
मुलगी वेळेत घरी न आल्यानं,
घड्याळाच्या काट्या सारखी फिरून,
टोकदार झालेली त्याची पावलं…
बोचतील प्रतीक्षारत बुब्बुळात आरपार….!!
सकाळच्या पेपरातली ऍसिड अटॅक ची बातमी,
धडकेल मेंदूच्या कप्प्याकप्प्यात….!!
सारे मीटर तोडून वाहणारे टेन्शनचे लोट,
तिला दारात सुखरूप बघून होतील लुप्त…
तेव्हा त्याच्या सुस्काऱ्यातलं समाधान अनुभवून बघ…..!!!

अतीव मायेनं मिठी न मारताही,
तिच्या आतपर्यंत पोहोचता आलं …
की सारं तुझं तुलाच कळेल……!!!!

तसे माझे देण्याघेण्याचे व्यवहार ,
फार कच्चे आहेत आधीपासून…
पटलं तर घे …
नाहीतर सोडून दे ….
इथे माणसात राहून,
फरिश्ते बनणाऱ्यांची उणीव नाही…!!
माणसात राहून माणूस बन….
आणि मग ये…..!!

तुला प्रेम व्यक्त करायची
गरजच पडणार नाही ………..!!!!

मनाच्या कोपऱ्यात साचलेलं दडलेलं थोडसं…….


आईचे डोळे….!

घराचं घरपणं जपण्यासाठी..
जुन्या साडीचे चार तुकडे करून..
माय सडलेले कुड दरवर्षी झाकायची….!
अन् फाटलेल्या छतातून डोकावणाऱ्या चांदण्या मोजत,
अस्वस्थ होऊन रात्र-रात्र जागायची….!!

बेइमान ऋतू कितीही सावध होऊन आले,
तरी तिच्या नजरेतून सुटले नाही….!
अन मनासारखे तारे कधी,
तिच्या आभाळात तुटले नाही….!!

कुठे जराही खुट्ट झालं,
की उशाची काठी हातात घेऊन..
माय दारासमोर उभी राहायची…. !
इज्जतीच्या ताठ मानेसाठी,
उंबऱ्यात बसून दिवस-दिवस पहारा द्यायची..!

तिच्या पांढऱ्याफट्ट केसांसारख्या…
धूरकटलेल्या डोळ्यात पाहून,
काल डॉक्टर म्हणाला मोतीबिंदू आहे..
ऑपरेशन करावं लागेल….!
छे…
आता त्याला कसं सांगणार….?
हे मोतीबिंदू तिच्या गावात फिरकणार नाहीतच…!!
ते तर आभाळाचं अंगण कमी पडायला लागल्यानं..
काही चांदण्यांनी तिच्या विश्वस्त डोळ्यात आश्रय घेतलेला….!

पण काय अर्थ….???
पापणीच्या अस्वस्थ पेटाऱ्यात..
चांदण्यांची चमक कशी मावणार….???
म्हणून …
रात्री एकुलत्या एका ओढणीचा सौदा करून,
उसवलेल्या छताला ठिगळ लावलंच….!!

आणि हे काय…?
मायचे डोळे अजून उघडले कसे नाहीत…???

कातरवेळ……..

कातरवेळ….!!

ढगांच्या माथ्यावर रचून ठेवलेल्या,
स्वप्नांच्या पावलांना घुंगरू बांधता बांधता..
तरुण होत जातो रात्रीचा एकेक प्रहर…!!

डोळ्यांना काचणारे चांदण्यांचे सल..
लोटून द्यायचे का आभाळाच्या पोकळीत…?
कि, रात्रीच्या कुट्टं सावल्यांवर..
नोंदवून ठेवायच्या काजव्यांच्या काही व्यथा…!!

मध्यरात्री शहराला पांघरून असणारी ही गूढता,
नावे करून घ्यावीशी वाटते बरेचदा….!
अन् मोकळे करून टाकावेसे वाटतात,
किनाऱ्याचे अस्वस्थ नि:श्वास….!!!

असं काहीही सुचतं हल्ली…
लिहायचं नसतांना…!

सगळं काही ऐन भरात असतांना..
चंद्रावरून पाय घसरून पडण्याचा आवाज,
वेढून घेतो कानामनाचा ताबा….!!
आणि मग गंधाळलेल्या बेचैन पहाटेला साक्षी ठेवून
मनातच मरून पडतात कितीतरी कविता
फक्त तुझा संदर्भ टाळण्यासाठी….!!

काही निवडक कविता


खेळ….!!!

अंगणातली माती उकरून,
खेळ भांडी तयार करता-करता…
सापडलेला गांडुळ फरशीवर ठेऊन,
त्याच्या नागड्या अंगावर थोडं थोडं मीठ टाकून,
त्याची मरेस्तोवर तडफड बघणं…
फार गमतीचं वाटायचं….!!

पण हा असला अघोरी खेळ बघून,
चुलीवरची भाकर तशीच टाकून,
आई ओलावल्या डोळ्यांनी …..
बाहेर धावत येऊन दम भरायची……!!!
“कुणाच्या तडफडण्याचा सोहळा करशील,
त साटीसराप लागून,
जितेपणी असंच तडफडत मरशील….”

बरेचदा
तिच्या दुखऱ्या दाताला औषध लावण्याच्या बहाण्यानं,
तिची जीभ काळी नसल्याची खात्री केली…!!

आई ऐक ना…..
तुला शब्दांनी नाहीच सांगु शकणार…
तुझ्या डोळ्यात अश्रू बघण्याइतकं धारिष्ट नाही…!!
पण काल त्या गांडूळासारखा माझाही गुन्हा नव्हताच…
बस…… कोणीतरी खेळ केला..
आणि आयुष्यभराची तडफड देऊन गेला….!!!
तसं,
गांडूळांचं एक बरं असतं..
त्यांच्या जातीत कोणी बोट उचलणार नसतं..!
चार तुकड्यात कापून काढलं तरी
गुणदोषांची पारायणे मोजून
फक्त ‘तिच्यावर’ ठपका बसत नाही…!!
इथे…
नालायकपणाचे सारे आरोप-प्रत्यारोप,
माझ्यावर आणून लोटले जातात…
आणि मग,
नाईलाजानं मीदेखील साटीसराप करते…
“हे असं तुझ्याही मुलीशी होऊ दे तेव्हा कळेल….!”

हो…
आज बहाण्यानं आरशात निरखून बघितलं आहे….
सुदैवानं माझीही जीभ काळी नाही…!
पण
परत कोण्या आईबहिणींवर उठण्याआधी..
हे सटवे…
तू माझी जीभ कापून,
आत्ताच आवारापलीकडे घेऊन जा….!!

बस…..
आता यापुढे कधीही कुणावरही उचलले जाऊ नये बोट…..
अन् कोणत्याच मुलीत कोणीही काढू नये खोट…….!!


गुणवत्ता….!!

खाऊच्या लालसेनं सोडून बघितलेली,
बापाच्या फाटक्या धोतराची गाठ..
अर्ध्या रात्री उगाच आपल्या डोक्यावरून हात फिरवतांना,
भरून आलेला मायच्या पापणीचा काठ..
आणि ‘कठोर मेहनतीची मधुर फळे’
बाईनं शाळेत रटवून घेतलेला पाठ…
कधी उतरू दिला नाही मन मेंदूच्या पक्क्या खोबणीतून….!!!!

भाजीच्या फुटलेल्या ढोबराला पिठाचा गोळा लावून,
बरोबर उशाशी गळणाऱ्या छताखालचे थेंब गिरवून मांडली गणिताची आकडेमोड…..
वडिलांनी कासऱ्याच्या दोऱ्या ठेवायच्या बदललेल्या जागेवरून,
अलगत आत्मसात केली मानसशास्त्राची समीकरणं..
उपाशी आतड्यांनी साथ संगत करून,
पाठ करवून घेतल्यात कुसुमाग्रजांच्या कविता…
गुणवत्ता यादीत येण्यासाठी
फार काही वेगळी मेहनत केली असं नाहीच….!!!

पॉलिश केलेल्या मेडलची चकाकी उतरेपर्यंतचा खेळ असतो गुणवत्तेचा….
पत्रकारांना रकानाभर बातमी..
फोटोग्राफरची रोजी..
दोन लोकांच्या कौतुकाची थाप..
चार दिवसांच्या सोहळ्याचे माप….!

पुढे काय
बेभरवशाच्या पावसासारखी नोकरीची जाहिरात,
आवाराच्या पलीकडे निघून जाणाऱ्या वयाची वाताहात…
निराशेने ग्रासलेले हजारो मेंदूंचे अस्वस्थ गड,
जगण्यासाठी चाललेली किडा-मुंगी सारखी कुत्तरओढ…!

या इतक्या प्रवासात
कुठेच बदलत नाही आयुष्याच्या पुस्तकाचे पान..
आणि पुढे खेटून उभा टाकतो
कधीही ओलांडता न येणारा पूर्णविराम…..!
आणि,
मागे..
परत तेच….
बापाच्या फाटक्या धोतराची गाठ..
मायच्या पापणीचा ओलावलेला काठ..
वर्गात बाईने शिकवलेला प्रामाणिकपणाचा पाठ..
आणि डोळ्यातून हरवलेली सोनेरी स्वप्नांची वाट…

गुणवत्तेची लिमिट इतकीच…….!!!!!

✒️